Nawigacja

6 Pułk Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego Józef Piłsudski 12 września 2006 r. 12 września 2007 r. 12 września 2008 r. 12 września 2009 r. 12 września 2010 r. 12 września 2011 12 września 2012 12 września 2013 12 września 2014 12 września 2015 12 września 2016

Patron szkoły

Józef Piłsudski

 

    P R O   F I D E   E T   P A T R I  A

 

(…), Proszę Was, abyście udali się

 na cmentarze bohaterskich

Legionów a szczególnie bliskich nam

Żołnierzy 6. i 1. pp 1 Dyw. P. Leg J. P.

Oraz innych, oddziałów, poległych 12 września

w największej i zwycięskiej bitwie I Dywizji P. Leg.”

 

Gen. W. Kowalski.  W 40 rocznicę Kampanii Wrześniowej 1939 r.

 

 

 

Kałuszyn 11-12 IX 1939r.

 

W opinii historyków, była to jedna z najcięższych i najkrwawszych bitew Polskiego Września.

Wileńska dywizja bojowy szlak rozpoczęła w rejonie Narwi. Różana i Wyszkowa, tocząc boje pod Pułtuskiem, Brokiem i Kamieńczykiem.

 Już 10 września działania  polskich  armii coraz bardziej zaciskały niemieckie pułki piechoty wspierane przez artylerię

i lotnictwo. 11 września dowódca Samodzielnej Grupy Operacyjnej SGO Wyszków i 1 Dywizji Piechoty Legionów, otrzymał rozkaz przemarszu podległych mu wojsk w kierunku południowo-wschodnim  na linii Kałuszyn-Łuków i osiągnął rejon Jakubowa. Kałuszyn został zajęty przez wojska niemieckiej grupy bojowej „Kempf” z 44 pułku 11 Dywizji Piechoty, nadciągającego z Siedlec.

Gen. Wincenty Kowalski postanowił się przebić przez niemiecki kordon w rejonie Kałuszyna.

Bój pod Kałuszynem stoczony został w nocy z 11 na 12 września 1939 r. przez oddziały 1 Dywizji Piechoty Legionów. Dowódcą związku taktycznego był gen. Brygady Wincenty Kowalski, uzyskawszy informacje, że Niemcy okrążają 1 DP Legionów postanowił się przebić przez kordon niemiecki w rejonie Kałuszyna.

         Kałuszyn obsadziła niemiecka zmotoryzowana grupa płk. Wagnera z 11 DP. Natomiast grupy „L” i „ST” D Pancernej „Komp.”, miały zamknąć Polakom drogi odwrotu. 1 DP Leg ruszyła do Kałuszyna w dwóch kolumnach Straż boczna 6.pp Leg z dywizjonem 1 pal i 4 szwadronem 11 pułku miała przemaszerować przez Budy- Aleksandrów – Kałuszyn – Grodzisk– Jeziorki  do rejonu Lipiny i Mrozów. Drugą kolumnę tworzyły siły główne dywizji 1. i 5. pp leg. z pozostałymi dywizjonami 1. pal i 1. dac. Zgodnie z rozkazem gen. Kowalskiego, kolumna ruszyła szosą Łaziska – Ignaców na Kałuszyn, pod Leonowem kolumna miała podzielić się na dwa ugrupowania: pierwsze – 5. pp leg. z dywizjonem 1. pal i 1.dac miała skręcić na południe na Cegłów i pomaszerować przez Kuflew – Jeruzal do Łukowa, drugie 1. pp leg. z dywizjonem 1.pal. Nie dochodząc do Kałuszyna, miała maszerować przez Olszewice- Mrozy – Kuflew do Jeruzala. W tym czasie miano współdziałać z Mazowiecką Brygadą Kawalerii.

         Zgodnie z zaplanowanymi terminami 11 września o godz. 22.00 dywizja rozpoczęła przegrupowanie.

Jako pierwszy punkt wyjściowy przekroczył III batalion 1. pp leg. z  1. pol. Za nim przegrupowały się głównie siły dywizji. Marsz odbywał się w niezwykle trudnych warunkach spowodowanych licznymi zatorami kolumn cywilów i wojskowych. Około północy 12 września wysłany przez 6. pp leg. pluton zwiadowców konnych rozpoznał, iż Kałuszyn jest obsadzony przez przeciwnika.

        

W tej sytuacji, chcą wykorzystać zaskoczenie dowódców 6. pp  płk. Stanisław Engel postanowił uderzyć na Kałuszyn. Nakazał III batalionowi dokonać obejścia miasto od północy przez Zawodę i Trzciankę  i uchwycić wzgórze 194,8 ( przy szosie siedleckiej) I batalion miał nacierać szosą z Jakubowa na północny skraj Kałuszyna, a II batalion na centrum wzdłuż szosy siedleckiej.

Pierwsze krwawe starcie miało miejsce na Zawodzie. Rozpoczęła je nocna szarża 4 szwadronu 11 pułku pod dowództwem por. Andrzeja Żylińskiego. Wprawdzie szarża nie odnotowała powodzenia (z 85 koni zostało tylko 33), ale stało się sygnałem do rozpoczęcia walki przez piechotę.

         W ślad za ułanami rozpoczęły natarcie bataliony 6.pp leg., opanowawszy Zawodę, ruszyły w kierunku centrum miasteczka, brak wsparcia artyleryjskiego i silny opór przeciwnika uniemożliwiły pododdziałom 6 p.p. leg uzyskanie prowadzenia. Szturmujące Zawodę bataliony wycofały się na zachodni skraj miasta i przeszły do brony, w tym czasie główne siły Dywizji rozpoczęły już walkę o Kałuszyn.

         Tuż po północy III batalion 1 p.p. wraz z 3. baterią 1. pal zaatakowały ubezpieczenia niemieckie po obu stronach szosy siedleckiej. W wyniku walki część batalionu z mjr Józefem Roczniakiem  została odcięta w mieście (rejon kościoła i bożnicy). Natarcie 7 plutonu z 7 kampanii pod dowództwem por. Batoga uniemożliwiło wydostanie się z pułapki. Dalsze działania 1 p.p. leg. na Kałuszyn zostało wstrzymane i zgodnie z rozkazem pułk ten główny wysiłek bojowy skupił na blokowaniu przeciwnikowi możliwości opanowania Kałuszyna od szosy Mińsk Maz. – Siedlce po Olszewice.

Natarcie na miasto przejął 6 pułk piechoty.

         Atak pułku rozpoczął się 12 września ok. godz. 2 szturmu dokonały dwa  bataliony wsparte oddziałami  1 dywizjonu 1. Pal. Zadaniem  I i II batalionu było związanie walką od frontu niemieckiej załogi Kałuszyna. W tym czasie na przedniej pozycji rozgorzała walka III batalion 6. pp miał obejść Kałuszyn od północnego wschodu i uderzyć na obsadzone przez Niemców wzgórze 194.8. W tym czasie śmierć poniósł ppor. Anatol Woróg.

         Zgodnie z planem działań 6. pp leg. rozpoczął natarcie na Kałuszyn. Dokonujący obejścia III batalion tego pułku dowodzony przez ppłk Jana Kasztelowicza  przegrupował się na pozycje wyjściowe i jeszcze nocą zaatakował wzgórze 194.8. Natarcie to początkowo poczęło się załamywać. Jednak przeciwnik powoli tracił orientację, co umożliwiło stronie polskiej przełamanie pierwszej linii obrony niemieckiej. O świcie 12 września ppłk Kasztelowicz wznowił szturm na wzgórze 194.8. Tym razem Niemcy ustąpili. W wyniku czego bataliony niemieckiego 44. pp (11 D.P.) zostały zniszczone. Opanowanie tego punktu umożliwiło stronie polskiej rozpoczęcie szturmu generalnego na Kałuszyn. Natarcie wsparte ogniem całej artylerii i moździerzy 1 DP Legionów.

         Niemcy nie próbowali dalej stawiać oporu i wycofali się w kierunku Siedlec.

Mimo dotkliwych strat w ludziach, setek rannych porażka przeciwnika pod Kałuszynem przerwała pierwszy pierścień niemiecki otaczający legionową „eisserne division”, aż do 24.09.1939 r. – odmawiając kapitulacji.

  

Aktualności

Kontakt

  • Gimnazjum im. 6. Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego
    dyrektor szkoły - Maria Bożena Bartosiak
    05-310 Kałuszyn
    ul. Pocztowa 4
    Mazowieckie
  • (25) 75 76 856
    fax (25) 75 76 856

Galeria zdjęć